The Democratization of Academic Knowledge Through Open Science: Policies, Practices and Prospects

Abstract

Το κίνημα της Ανοιχτής Επιστήμης (ΑΕ), θεμελιωμένο στις αρχές της διαφάνειας, της συνεργασίας και της καινοτομίας, έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία στη σύγχρονη ακαδημαϊκή κοινότητα. Αναγνωρίζοντας τη σημασία της ΑΕ, εστιάζουμε αφενός στις αρχές και τα πολιτικά εργαλεία που τη διαμορφώνουν σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο και αφετέρου στη θέση των ελληνικών πανεπιστημίων στο εξελισσόμενο αυτό πλαίσιο. Η εξέταση των παγκόσμιων, ευρωπαϊκών και εθνικών πλαισίων καταδεικνύει ότι οι χώρες οι οποίες έχουν αναπτύξει οργανωμένες πολιτικές για την ΑΕ έχουν καταφέρει να μεταβούν από την θεωρία στην πράξη, δημιουργώντας ένα οικοσύστημα που μπορεί να εξελιχθεί η ανοικτότητα. Ωστόσο, η υπάρχουσα βιβλιογραφία υποδεικνύει ότι αυτό δεν ισχύει για την Ελλάδα. Παρά την καθιέρωση ορισμένων πρωτοβουλιών όπως η Ελληνική Πρωτοβουλία για την Ανοιχτή Επιστήμη (HOSI), το OpenAIRE και το Ερευνητικό Κέντρο «ΑΘΗΝΑ», η απουσία ενός συνεκτικού πολιτικού πλαισίου φαίνεται να έχει αναστείλει την πρόοδο του κινήματος της ΑΕ. Στο παρόν άρθρο προτείνουμε μια σειρά στρατηγικών για τη συστηματική ενίσχυση της ΑΕ στην ανώτατη εκπαίδευση, οι οποίες περιλαμβάνουν τη διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής ΑΕ εντός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου, τη διασφάλιση βιώσιμης κρατικής χρηματοδότησης, την καθιέρωση προγραμμάτων κατάρτισης του ακαδημαϊκού προσωπικού στην ΑΕ και την εφαρμογή δεικτών παρακολούθησης της προόδου καθ’ όλη τη διάρκεια της μεταβατικής διαδικασίας.