Διαπολιτισμικότητα στη σύγχρονη εκπαίδευση: απόψεις μαθητών/-τριών για την πολιτισμική ποικιλομορφία στη σχολική κοινότητα

PDF (ελληνικά)
Published: Mar 12, 2026
Ελένη Καραμανώλη
Abstract

Οι θεμελιώδεις σκοποί της εκπαιδευτικής διαδικασίας συναρτώνται με τα ιδεώδη μιας κοινωνίας, το μέλλον που οραματίζεται και τον τύπο ανθρώπου και πολίτη που επιθυμεί να διαμορφώσει μέσω της εκπαίδευσης. Στην εκπαιδευτική πράξη απαιτείται η ανάδειξη και μελέτη του πολυπολιτισμικού χαρακτήρα των κοινωνιών, η διαμόρφωση θετικών στάσεων απέναντι στη διαφορετικότητα, η κριτική επεξεργασία και καταπολέμηση στερεοτύπων και προκαταλήψεων. Η υπέρβαση της παθητικής συνύπαρξης με στόχο την επίτευξη ενός βιώσιμου τρόπου συμβίωσης μέσω της καλλιέργειας κατανόησης, σεβασμού και παραγωγικού διαλόγου μεταξύ των διαφορετικών ομάδων. Πρόκειται για μια εμπειρική έρευνα που ως πλήθος-στόχος επιλέχτηκαν 20 μαθητές/-τριες της Γ’ Γυμνασίου σχολείου της Ανατολικής Θεσσαλονίκης. Το ερευνητικό εργαλείο που αξιοποιήθηκε ήταν η ημι-δομημένη συνέντευξη και τα δεδομένα αναλύθηκαν ποιοτικά. Η παρούσα έρευνα ανέδειξε τις κοινωνικές αναπαραστάσεις των εφήβων στα θέματα αυτά. Οι μαθητές /-τριες κατανοούν τη σημασία της πολιτισμικής ποικιλομορφίας στη σχολική κοινότητα και θεωρούν ότι τα σχολεία είναι απαραίτητο να προωθούν την αλληλοκατανόηση και τον σεβασμό μεταξύ διαφορετικών πολιτιστικών ομάδων. Πιο συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την αναγκαιότητα παροχής εκπαίδευσης που θα ανταποκρίνεται πρώτα από όλα στις ανάγκες όλων των μαθητών/τριών, στη νέα κοινωνική πραγματικότητα και στα νέα δεδομένα των επιστημών για τη διδασκαλία, τη μάθηση, όπως και την ανάπτυξη των δεξιοτήτων που είναι απαραίτητες στους πολίτες του 21ου αιώνα. Τα ερευνητικά αποτελέσματα αποκαλύπτουν την επιτακτική ανάγκη παροχής νέων προοπτικών με στόχο τη δημιουργία πιο δημοκρατικών σχολικών τάξεων με σεβασμό στη διαπολισμικότητα και κατά συνέπεια στον εκδημοκρατισμό του σύγχρονου σχολείου. Οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές/-τριες μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία είναι σκόπιμο  να λαμβάνουν ερεθίσματα για την εγκαθίδρυση πιο δημοκρατικών σχέσεων και την ανάπτυξη δημοκρατικής κουλτούρας και σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων στο σύγχρονο σχολικό περιβάλλον, με στόχο να ανταποκρίνονται στις προκλήσεις που προκύπτουν ως αποτέλεσμα των αέναων μεταβολών του κοινωνικού περιβάλλοντος.

Article Details
  • Section
  • ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
References
Ξενόγλωσσες
Awan, Α., Perveen. Μ., & Abiodullah, Μ. (2018). Bulletin of Education and Research, An Analysis of the Critical Thinking for Citizenship Education in the Curriculum at Secondary Level. 40 (1), 141-153.
Banks, J. A. (2006). Approaches to multicultural curriculum reform. In: J. A. Banks (Ed) Race, Culture and Education: The Selected Works of James A. Banks. London: Routledge, 181-190.
Bernat, S. E. (2006). Multicultural education. Methodological guidelines. CRDE Foundation.
Buchs, C., & Maradan, M. (2021). Fostering Equity in a Multicultural and Multilingual Classroom through Cooperative Learning. Intercultural Education, 32,401-416. Retrieved 7 August 2024, from https://doi.org/10.1080/14675986.2021.1889985
Chiriac, A., & Panciuc, L. (2015). Intercultural Education. Objectives, Values and Perspectives. Retrieved 17 August 2024, from https://conference.pixel-online.net/NPSE/files/npse/ed0004/FP/1426-NTST861-FP-NPSE4.pdf
Cozma, T. (2001). A new challenge for education: interculturality. Polirom.
Cucoş, C. (2000). Educatia. Dimensiuni cultural si intercultural. Iasi: Editura Polirom.
Danju, I. & Uzunboylu, H. (2016). A content analysis of citizenship education, Global Journal on Humanites & Social Sciences. [Online]. 04, pp 167-173. Available from: http://sproc.org/ojs/index.php/pntsbs
Ercag, E. (2021). An Analysis of the Attitudes of Secondary School Students on Cyber Bullying Behaviors.Revista Romaneasca Pentru Educatie Multidimension-ala, 13(4), 239-266. Retrieved 7 September 2024, from https://doi.org/10.18662/rrem/13.4/481
Gannon, M., Shiner, M., & Moroney, A. (2002). Intercultural Resource File. Access Ireland.
Goren, H,. & Yemini, M. (2017). Global citizenship education redefined – A systematic review of empirical studies on global citizenship education, International Journal of Educational Research, 82, 170-183.
Kincheloe, L. & Steinberg, S. R. (1997). Changing Multiculturalism. Buckingham: Open University Press.
Kylyvnyk, V., Malyshevska, I., Pavelkiv, K., Polishchuk, H., Hudovsek, O., & Zhuravska,H.(2022). Professional Training of future foreign language teachers: socio-cultural aspect. Revista Românească pentru Educaţie Multidimensională, 14(1), 176-195. Retrieved 7 September 2024, from https://doi.org/10.18662/rrem/14.1/513
Leclercq, J. M. (2002). The lessons of thirty years of European co-operation for intercultural education. Strasbourg: Steering Committee for Education. Retrieved 6 September 2024 from http://www.coe.int/T/E/Cultural_Cooperation/education/Intercultural_education/Documents.asp
Marginson, S., & Sawir, E. (2011). Ideas for intercultural education. Palgrave Macmillan.
Rapanta, C., & Trovão, S. (2021). Intercultural Education for the Twenty-First Century: A Comparative Review of Research. In: Maine, F., Vrikki, M. (eds) Dialogue for Intercultural Understanding. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-71778-0_2
Roman, A. F. (2018). Training master students for implementing the positive thinking programme in schools. Journal Plus Education, 20 (2), 13 -23. Retrieved 7 September 2024, from https://www.uav.ro/jour/index.php/jpe/article/download/1098/1185
Simó, N., Parareda, A., & Domingo, L. (2016). Towards a democratic school: The experience of secondary school pupils. Improving Schools, 19(3), 181–196.
Sinambela, B. S., & Faralia, D. (2023). Τhe role of citizenship education in forming individuals with character in elementary school children. International Journal of Students Education, 1(3), 218–221. https://doi.org/10.62966/ijose.v1i3.300
Teegelbeckers, Jip Y., Nieuwelink, H, & Oostdam, R. J. (2023). School-based teaching for democracy: A systematic review of teaching methods in quantitative intervention studies. Educational Research Review. 39. 1-22. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2023.100511
Tiedt, P. L. & Tiedt, I. M. (2002). Multicultural Teaching: A Handbook of Activities, Information and Resources (Sixth edition). Boston: Allyn & Bacon.
Zembylas, M. & Iasonos, S. (2010). Leadership styles and multicultural education approaches: an exploration of their relationship. International Journal of Leadership in Education, 13(2), 163-183.
Zhuravska, N. (2022). Professional Training of Future Foreign Language Teachers: Socio-Cultural Aspect.Revista Romaneasca Pentru Educatie Multidimensionala,14(1), 176-195. Retrieved 7 September 2024, from https://doi.org/10.18662/rrem/14.1/513
Ελληνόγλωσσες
Ζάχος, Δ. (2023). Διαπολιτισμική εκπαίδευση για την κοινωνική δικαιοσύνη. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις. http://dx.doi.org/10.57713/kallipos-297
Κανακίδου, Ε. & Παπαγιάννη, Β. (1998). ∆ιαπολιτισµική Αγωγή, Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα.