Συμπερίληψη Μαθητών με Αυτισμό στην Εκπαιδευτική Ρομποτική

PDF
Δημοσιευμένα: Μαρ 12, 2026
Λέξεις-κλειδιά:
Εκπαιδευτική Ρομποτική Συμπερίληψη Αυτισμός ΔΑΦ Δομημένα σενάρια συνεργασίας συνεργατική μάθηση
Ευαγγελία Τσιωμή
Άρτεμις Μαϊστρέλλη
Ελένη Άννα Καρδαρά
Αλέξανδρος Μαϊστρέλλης
Δημήτρης Καραμπατζάκης
Ανδρομάχη Νάνου
Περίληψη

Η ενίσχυση των γνωστικών και κοινωνικών δεξιοτήτων των μαθητών με Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) σε ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς, αποτελεί ζητούμενο για το σύγχρονο συμπεριληπτικό σχολείο. Η εκπαιδευτική ρομποτική, με την εφαρμογή εξειδικευμένων συμπεριληπτικών πρακτικών, δίνει την ευκαιρία σε μαθητές με ΔΑΦ να αξιοποιήσουν τα δυνατά τους σημεία και να συμμετέχουν, ισότιμα, σε συνεργασία με συνομηλίκους τους, στη συναρμολόγηση και στον προγραμματισμό εκπαιδευτικών ρομπότ.


Η παρούσα εργασία παρουσιάζει εργαλεία εκπαιδευτικής ρομποτικής και βέλτιστες πρακτικές που έχουν αξιοποιηθεί διεθνώς για να ενισχύσουν τη συμμετοχή των μαθητών με ΔΑΦ σε δραστηριότητες συμπεριληπτικής εκπαιδευτικής ρομποτικής με βάση δύο ερευνητικές ανασκοπήσεις. Εστιάζει, τέλος, σε δύο στρατηγικές συνεργασίας σε συμπεριληπτικό πλαίσιο που αναδείχτηκαν αποτελεσματικές μέσα από έρευνα δράσης και παρουσιάζονται σε δύο ψηφιακούς οδηγούς που σχεδιάστηκαν από την επιστημονική ομάδα του «Include» σε συνεργασία με το Τμήμα Πληροφορικής του Δ.Π.Θ. και απευθύνονται στους εκπαιδευτικούς και στους μαθητές.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Αναφορές
Ξενόγλωσση
Amante, L., Souza, E. B., Quintas-Mendes, A. & Miranda-Pinto, M. (2023). Designing a MOOC on Computational Thinking, Programming and Robotics for Early Childhood Educators and Primary School Teachers: A Pilot Test Evaluation. Education Sciences 13: 863.https://doi.org/10.3390/educsci13090863
Baron-Cohen, Simon. (2004). The cognitive neuroscience of autism. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry 75: 945–48. https://doi.org/10.1136/jnnp.2003.018713
Fachantidis, N., Syriopoulou-Delli, C. K., Vezyrtzis, I., &Zygopoulou, M. (2019). Beneficial effects of robot-mediated class activities on a child with ASD and his typical classmates. International Journal of Developmental Disabilities, 66(3), 245–253. https://doi.org/10.1080/20473869.2019.1565725
Hyman, S. L., Levy, S. E., Myers, S. M., Kuo, D. Z., Apkon, C. S., Davidson, L. F., Ellerbeck, K. A., Foster, J. E. A., Noritz, G. H., O’Connor Leppert, M., Saunders, B. S., Stille, C., Yin, L., Brei, T., Davis, B. E., Lipkin, P. H., Norwood, K., Coleman, C., Mann, M., Paul, L. (2020). Identification, evaluation, and management of children with autism spectrum disorder. Pediatrics, 145(1).https://doi.org/10.1542/PEDS.2019-3447
Hume, K., & Reynolds, B. (2010). Implementing Work Systems across the School Day: Increasing Engagement in Students with Autism Spectrum Disorders. Preventing School Failure: Alternative Education for Children and Youth, 54(4), 228–237. https://doi.org/10.1080/10459881003744701
Kapp, Steven K., επιμ.(2020).Autistic Community and the Neurodiversity Movement.doi:10.1007/978-981-13-8437-0.
Kats, Y. (2021). Integrated Support of Students With Autism Spectrum Disorders and Learning Disabilities. In Y. Kats & F. Stasolla (Eds.), Education and Technology Support for Children and Young Adults With ASD and Learning Disabilities (pp. 1-14). IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-7998-7053-1.ch001
Kollar, I., Fischer, F., & Hesse, F. W. (2006). Collaboration Scripts – A Conceptual Analysis.
Educational Psychology Review, 18(2), 159–185. https://doi.org/10.1007/s10648-006-
-2
LeGoff, D. B. (2004). Use of LEGO as a Therapeutic Medium for Improving Social Competence. Journal of Autism and Developmental Disorders, 34(5), 557–571. https://doi.org/10.1007/s10803-004-2550-0
Leman, P. (2015). How Do Groups Work? Age Differences in Performance and the Social Outcomes of Peer Collaboration. Cognitive Science, 39, 804–820.
Lindsay, S., & Lam, A. (2018). Exploring types of play in an adapted robotics program for children with disabilities. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology, 13(3), 263–270. DOI: https://doi.org/10.1080/17483107.2017.1306595
Menziltsidou, S., Tsiomi, E., Vasiloudi, Ε., Nanou, Α. &Karampatzakis D., (2024) Designing Inclusive Coding Display Cards for Micro:bit. Proc. ACM Meas. Anal. Comput. Syst. Article 46, https://doi.org/10.1145/3716554.371660
Moore, D., McGrath, P. and Thorpe J. (2000). Computer-aided learning for people with autism—A framework for research and development. Innovations in Education and Training International 37: 218–28.DOI:10.1080/13558000050138452
Nanou, A. &Karampatzakis, D. (2023). The Participation of Students with Autism in Educational Robotics: AScoping Review. Social Sciences 12:675. https://doi.org/10.3390/socsci12120675
Nanou, A., Tsiomi, E., Oikonomou, A., &Karampatzakis, D. (2021). The Sas Strategy Training for Children with Asd in Inclusive Educational Robotics Activities. Education. Innovation. Diversity, 2(3), 34–52. DOI: https://doi.org/10.17770/eid2021.2.6723
Peribañez E, Bayona S, San Martin J, Verde A, Garre C, Leoste J, Pastor L. (2023). An Experimental Methodology for Introducing Educational Robotics and Storytelling in Therapeutic Activities for Children with Neurodevelopmental Disorders. Machines. 11(6):629. https://doi.org/10.3390/machines11060629
Pang, Y. (2010). Lego Games Help Young Children with Autism Develop Social Skills. International Journal of Education, 2(2), E7. https://doi.org/10.5296/ije.v2i2.538
Papazoglou, T., Karagiannidis, C., & Mavropoulou, S. (2021). Educational Robotics can foster social inclusion and social status of children with autism. 2021 International Conference on Advanced Learning Technologies (ICALT), 317–319. https://doi.org/10.1109/ICALT52272.2021.00102
Tsiomi, E., Maistrelli, A., Nanou, A., Karampatzakis, D. (2025). Enhancing Participation of Students with Autism in Inclusive Educational Robotics: An Action Research. In: Kazanidis, I., Tsinakos, A. (eds) Research on E-Learning and ICT in Education. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-99961-1_13
Tsiomi, E., & Nanou, A. (2020). COOPERATIVE STRATEGIES FOR CHILDREN WITH AUTISM SPECTRUM DISORDERS IN INCLUSIVE ROBOTICS ACTIVITIES. SOCIETY. INTEGRATION. EDUCATION. Proceedings of the International Scientific Conference, 4, 148-156. https://doi.org/10.17770/sie2020vol4.5147
Vygotsky, L. S. (1978).Mind and society: The development of higher mental processes. Harvard, University Press, Cambridge, MA:Harvard, University Press.
Urlings, C. C., Coppens, K. M., &Borghans, L. (2019). Measurement of Executive Functioning Using a Playful Robot in Kindergarten. Computers in the Schools, 36(4), 255–273.https://doi.org/10.1080/07380569.2019.1677436
Ελληνόγλωσση
Ευσταθίου, Μ. (2015). Η Διάγνωση, η Αξιολόγηση, η Εκπαίδευση των Ατόμων στην Ελλάδα και ο Αγώνας για συμπεριληπτική εκπαίδευση. Θεσσαλονίκη: Γράφημα.
Νάνου, Α. (2021). Αναζητώντας τα χαρακτηριστικά ενός αποτελεσματικού μοντέλου μη τυπικής εκπαίδευσης για όλα τα παιδιά στη γειτονιά. Στο (Επιμέλεια) Δ. Γουδήρας, Επίκαιρα Θέματα Ψυχοπαιδαγωγικής. Τιμητικός τόμος για τον Καθηγητή Χρήστο Π. Φράγκο. Εκδόσεις: Gutenberg ISBN: 978- 960-01-2241-1
Νάνου, Α., Πατσίδου, Μ., Γκαράνης, Α., &Χαριοπολίτου, Κ. (επιμ.) (2013). Από την ειδική αγωγή στη συμπεριληπτική εκπαίδευση. Από το σχολείο ... σε μια κοινωνία για όλους. Θεσσαλονίκη: Γράφημα.
Σούλης, Σ. (2013). Ένα σχολείο για όλους. Άσκηση πολιτικής για την αναπηρία. Στο Από την ειδική αγωγή στη συμπεριληπτική εκπαίδευση. Από το σχολείο ... σε μια κοινωνία για όλους. Θεσσαλονίκη: Γράφημα.
Τσιωμή, Ε., &Μαϊστρέλλη Α., (2023). Συμπεριληπτική εκπαιδευτική ρομποτική- Θεωρία και Πράξη.(ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΕΣ) (Επιμέλεια) Νάνου Α. &Καραμπατζάκης. E-book, Εκδ. Include, Θεσσαλονίκη. ISBN 978-618-86601-2-0
Τσιωμή, Ε., &Μαϊστρέλλη Α., (2023). Συμπεριληπτική εκπαιδευτική ρομποτική (Πρακτικός οδηγός για μαθητές) Ψηφιακός Οδηγός με πρακτικές συμπερίληψης μαθητών με αυτισμό στην εκπαιδευτική ρομποτική (Επιμέλεια) Νάνου Α. &Καραμπατζάκης. E-book, Εκδ. Include, Θεσσαλονίκη. ISBN:978-618-86601-1-3