Επαγγελματική Εξουθένωση Εκπαιδευτικών σε σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο

PDF
Δημοσιευμένα: Μαρ 12, 2026
Λέξεις-κλειδιά:
Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Επαγγελματική Εξουθένωση Στρες Ευεξία
Παναγιώτης Παναγίδης
https://orcid.org/0009-0008-8293-7273
Περίληψη

Περίληψη


Η παρούσα εργασία διερευνά τις απόψεις των εκπαιδευτικών σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης της Κύπρου σχετικά με την επαγγελματική τους εξουθένωση. Οι επιμέρους στόχοι της έρευνας αφορούσαν στην αναζήτηση πιθανής σχέσης μεταξύ επαγγελματικής εξουθένωσης και των δημογραφικών/επαγγελματικών δεδομένων των συμμετεχόντων/συμμετεχουσών.


Δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 92 εκπαιδευτικοί δημοτικών σχολείων της επαρχίας Λευκωσίας (αστικά, ημιαστικά και αγροτικά) στην Κύπρο (δάσκαλοι/ες και ειδικοί/ές εκπαιδευτικοί), μέσω τυχαίας δειγματοληψίας.


Στους/στις συμμετέχοντες/ουσες δόθηκαν ερωτηματολόγια, τα οποία συνοδεύονταν με επιστολή, η οποία περιείχε πληροφορίες για τους στόχους, τους σκοπούς, την ανωνυμία και τον προαιρετικό χαρακτήρα της έρευνας, καθώς και πληροφορίες για την εμπιστευτικότητα και τη διαχείριση προσωπικών δεδομένων και των απαντήσεών τους.


Έγινε χρήση του ερωτηματολόγιου Maslach Burnout Inventory – General Survey (MBI-GS), μεταφρασμένο στην ελληνική γλώσσα, το οποίο πλαισιωνόταν από πρόσθετο ερωτηματολόγιο για αποτύπωση των δημογραφικών και επαγγελματικών δεδομένων των συμμετεχόντων/συμμετεχουσών.


Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο εμφανίζουν μέτρια επίπεδα επαγγελματικής εξουθένωσης, με υψηλότερα επίπεδα στους/στις δασκάλους/ες σε σχέση με τους/τις ειδικούς/ές εκπαιδευτικούς. Μεγαλύτερα επίπεδα επαγγελματικής εξουθένωσης καταγράφονται σε εκπαιδευτικούς που εργάζονται με πολλούς/ές μαθητών/ριών στις τάξεις τους ή/και όταν υπάρχουν συμπλέγματα τάξεων.


Λέξεις κλειδιά: Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, Επαγγελματική Εξουθένωση, Στρες, Ευεξία.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ
Αναφορές
Ξενόγλωσσες:
Antoniou, A.S., Polychroni, F. & Vlachakis, A.N. (2006). Gender and age differences in occupational stress and professional burnout between primary and high-school teachers in Greece. Journal of Managerial Psychology, 21(7), 682-690.
Creswell, J. (2011). ΕκπαιδευτικήΈρευνα. Αθήνα: Έλλην.
Denzin, N. K. (1978).The Research Act: A Theoretical Introduction to Sociological Methods. New York: McGraw-Hill.
Finn, J. L. (1990). « Burnout in the human services: a feminist perspective».Affilia,5(4), 55 – 71.
Gencay, S., & Gencay, O. A. (2011). Burnout among judo coaches in Turkey. Journal of Occupational Health, 53(5), 365–370.
Golembiewski, R. T., & Munzenrieder, R. (1988). Phases of burnout. Developments in concepts and applications. New York: Praeger.
Karasek, R. (1979). Job Demands, Job Decision Latitude, and Mental Strain: Implications for Job Redesign. Administrative Science Quarterly, 24(2), 285-308.
Kristensen, T. S., Borritz, M., Villadsen, E., & Christensen, K. B. (2005). The Copenhagen Burnout Inventory: A new tool for the assessment of burnout. Work & Stress, 19(3), 192-207.
Lim, R. C., & Pinto, C. (2009). Work stress, satisfaction and burnout in New Zealand radiologists: Comparison of public hospital and private practice in New Zealand. Journal of Medical Imaging and Radiation Oncology, 53(2), 194–199.
Male, D. B. & May, D. (1997). «Stress, burnout and workload in teachers of children with special educational needs». British Journal of Special Education,24(3), 133 – 140.
Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behaviour, 2, 99–113.
Maslach, C., & Jackson, S.E. (1986). MBI: Maslach Burnout Inventory; Manual Research Edition, Palo, Alto, CA: University of California, Consulting Psychologists Press.
Maslach, C., Leiter, M. &Schaufeli, W.B. (2008). Measuring Burnout. in C. L. Cooper & S. Cartwright (Ed.), The Oxford handbook of organizational well-being, (pp. 86-108). Oxford: University Press.
Montero-Marin, J., Skapinakis, P., Araya, R., Gili, M., & Garcia-Campayo, J. (2011). Towards a brief definition of burnout syndrome by subtypes: Development of the "Burnout Clinical Subtypes Questionnaire" (BCSQ-12). Health and quality of life outcomes, 9, 74.
Schaufeli, W. B., Leiter, M. P., & Maslach, C. (2009). Burnout: 35 years of research and practice. Career Development International, 14(3), 204–220.
Siegrist, J. (2017). Applying occupational health theories to educational stress and health: Evidence from the effort-reward imbalance model. In T. M. McIntyre, S. E. McIntyre, & D. J. Francis (Eds.), Educator stress: An occupational health perspective, 223–235. Springer International Publishing AG. https://doi.org/10.1007/978-3-319-53053-6_10.
Wiggins, M. S., Lai, C., & Deiters, J. A. (2005). Anxiety and burnout in female collegiate ice hockey and soccer athletes. PerceptualandMotorSkills, 101(2), 519–524.
Ελληνόγλωσσες:
Αντωνίου,A. (2005). «Επαγγελματική εξουθένωση σε δασκάλους: Το σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης στις μονάδες ψυχικής υγείας & ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης Παρεμβάσεις σε Ατομικό και Οργανωσιακό Επίπεδο». Μονάδα Υποστήριξης & Παρακολούθησης «ΨΥΧΑΡΓΩΣ» ΕΓ Φάση Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υγεία - Πρόνοια 2000-2006»,2-48.
Γκολφινοπούλου, Π. (2017). Η Επαγγελματική Εξουθένωση των Εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και ο ρόλος της Συμβουλευτικής. Μεταπτυχιακή Διπλωματικήεργασία, thesis, ΑΣΠΑΙΤΕ: Αθήνα.
Κάντας, Α., (1995). «Οργανωτική-Βιομηχανική Ψυχολογία. Διεργασίες Ομάδας-Σύγκρουση - Ανάπτυξη και Αλλαγή Κουλτούρα- Επαγγελματικό Άγχος». Μέρος 3ο. Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα.
Κόκκινος, Κ. Μ. (2005). Επαγγελματική εξουθένωση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση: μια συγκριτική μελέτη ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς από την Ελλάδα και την Κύπρο. Μέντορας, 14, 79-89.
Μούζουρα, Ε. (2005). Πηγές και αντιμετώπιση επαγγελματικού συναισθηματικού φόρτου εκπαιδευτικών: σύνδεση ατομικών και κοινωνικών συνθηκών έντασης. Διδακτορική Διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Α.Π.Θ.
Πολυχρονόπουλος, Μ. Κ. (2008). Παράγοντες ψυχικής υγείας του Έλληνα δασκάλου και η σχέση τους με την Επαγγελματική Εξουθένωση. Ρόδος: Διδακτορική Διατριβή. Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
Σπυρομήτρος, Α. & Ιορδανίδης, Ι. (2017). Σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης και επαγγελματικό άγχος των εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης: η περίπτωση της περιφέρειας δυτικής Θεσσαλονίκης, Επιστημονική Επετηρίδα, Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων,10, 142-186.
Τσιάτα, Ε. (2018). Επαγγελματική Εξουθένωση Εκπαιδευτικών Δημοσίων Επαγγελματικών Λυκείων στην Ελλάδα. Μεταπτυχιακή Διπλωματική εργασία, thesis, ΑΣΠΑΙΤΕ: Αθήνα.
Υφαντής, Θ., Μαυρέας, Β., (2008). «Εσωτερική φλόγα: Εξουθένωση στο Δημόσιο: Όψεις της Διεργασίας της Εξουθένωσης στις κοινοτικές ψυχιατρικές υπηρεσίες». Στο Αντωνίου, Α.-Σ., (επιμέλεια), Σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης, Universitystudiopress, Θεσσαλονίκη, 232-244.