Η αίσθηση της σχολικής κοινότητας: Θεωρητική και εμπειρική παρουσίαση της έννοιας

PDF
Δημοσιευμένα: Μαρ 12, 2026
Λέξεις-κλειδιά:
Αίσθηση της κοινότητας σχολικό περιβάλλον μαθήτριες/ες ευημερία
Κωνσταντίνος Βαγιάτης
a:1:{s:5:"el_GR";s:39:"Πανεπιστήμιο Αιγαίου";}
Αναστασία Ζήση
Περίληψη

Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι η θεωρητική και εμπειρική παρουσίαση, μέσω σχολιασμένης βιβλιογραφίας, της έννοιας της αίσθησης της σχολικής κοινότητας. Η αίσθηση της κοινότητας περιγράφει τις συναισθηματικές πτυχές των φυσικών και κοινωνικών πλαισίων που ικανοποιούν την οικουμενική ανθρώπινη ανάγκη του ανήκειν και έχει συνδεθεί με μια σειρά σημαντικών επιτευγμάτων για την ευημερία των ατόμων. To μοντέλο των McMillan & Chavis (1986) αποτελεί τη βασική θεωρητική προσέγγιση σχετικά με την αίσθηση της κοινότητας. Καθώς η σχολική ζωή αποτελεί μια βασική πτυχή της ανθρώπινης ύπαρξης, οι μαθητές και οι μαθήτριες δύνανται να αναπτύξουν την αίσθηση της κοινότητας στο σχολικό περιβάλλον. Μια σειρά συγχρονικών και διαχρονικών μελετών έχουν αναδείξει τη σημαντική σχέση μεταξύ της αίσθησης της κοινότητας στο σχολικό πλαίσιο και διαφόρων πτυχών της ψυχοκοινωνικής ευημερίας καθώς και της σχολικής επίδοσης μαθητών και μαθητριών. H υιοθέτηση στρατηγικών που αποσκοπούν στην προώθηση της αίσθησης της κοινότητας στο σχολικό πλαίσιο κρίνεται απαραίτητη καθώς μπορεί να συμβάλλει στην δημιουργία ενός υποστηρικτικού και χωρίς αποκλεισμούς περιβάλλοντος που προάγει ένα ευρύ φάσμα θετικών αποτελεσμάτων.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 9: ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ
Αναφορές
Ξενόγλωσσες
Battistich, V., &Hom, A. (1997). The relationship between students' sense of their school as a community and their involvement in problem behaviors. American journal of public health, 87(12), 1997-2001.
Battistich, V., Solomon, D., Kim, D. I., Watson, M., &Schaps, E. (1995). Schools as communities, poverty levels of student populations, and students’ attitudes, motives, and performance: A multilevel analysis. American educational research journal, 32(3), 627-658.
Brodsky, A. E. (1996). Resilient single mothers in risky neighborhoods: Negative psychological sense of community. Journal of community psychology, 24(4), 347-363.
Chiessi, M., Cicognani, E., &Sonn, C. (2010). Assessing Sense of Community on adolescents: validating the brief scale of Sense of Community in adolescents (SOC‐A). Journal of community psychology, 38(3), 276-292.
Garcia, I., Giuliani, F., &Wiesenfeld, E. (1999). Community and sense of community: The case of an urban barrio in Caracas. Journal of Community Psychology, 27(6), 727-74.
Guazzini, A., Pesce, A., Gino, F., &Duradoni, M. (2022). How the COVID-19 Pandemic changed adolescents’ use of technologies, sense of community, and loneliness: A retrospective perception analysis. Behavioral Sciences, 12(7), 228.
Hombrados‐Mendieta, I., Gomez‐Jacinto, L., & Dominguez‐Fuentes, J. M. (2009). The impact of immigrants on the sense of community. Journal of Community Psychology, 37(6), 671-683.
Hughey, J., Speer, P. W., & Peterson, N. A. (1999). Sense of community in communityorganizations: Structure and evidence of validity. Journal of community psychology, 27(1), 97-113
Hyde, M., & Chavis, D. (2007). Sense of community and community building. Handbook of community movements and local organizations, 179-192.
Mannarini, T., Tartaglia, S., Fedi, A., &Greganti, K. (2006). Image of neighborhood, self-image and sense of community. Journal of environmental psychology, 26(3), 202-214
McMillan, D. W. (1996). Sense of community. Journal of community psychology, 24(4), 315-325.
McMillan, D. W., & Chavis, D. M. (1986). Sense of community: A definition and theory. Journal of community psychology, 14(1), 6-23
Obst, P., Smith, S. G., &Zinkiewicz, L. (2002). An exploration of sense of community, Part 3: Dimensions and predictors of psychological sense of community in geographical communities. Journal of community psychology, 30(1), 119-133.
Prati, G., &Cicognani, E. (2021). School sense of community as a predictor of well-being among students: A longitudinal study. Current Psychology, 40, 939-943.
Prati, G., Cicognani, E., &Albanesi, C. (2017). Psychometric properties of a multidimensional scale of sense of community in the school. Frontiers in Psychology, 8, 1466.
Prati, G., Cicognani, E., &Albanesi, C. (2018). The impact of sense of community in the school, social skills, and exposure to aggression and victimization on students’ well-being. Social Indicators Research, 140, 637-651.
Pretty, G. M., Conroy, C., Dugay, J., Fowler, K., & Williams, D. (1996). Sense of community and its relevance to adolescents of all ages. Journal of community psychology, 24(4), 365-379.
Prezza, M., Amici, M., Roberti, T., & Tedeschi, G. (2001). Sense of community referred to the whole town: Its relations with neighboring, loneliness, life satisfaction, and area of residence. Journal of community psychology, 29(1), 29-52.
Sarason, S. B. (1974). The psychological sense of community. San Francisco.
Sum, S., Mathews, R. M., Pourghasem, M., & Hughes, I. (2009). Internet use as a predictor of sense of community in older people. CyberPsychology& Behavior, 12(2), 235-239.
Talò, C., Mannarini, T., &Rochira, A. (2014). Sense of community and community participation: A meta-analytic review. Social indicators research, 117, 1-28.
Tonteri, L., Kosonen, M., Ellonen, H. K., &Tarkiainen, A. (2011). Antecedents of an experienced sense of virtual community. Computers in Human Behavior, 27(6), 2215-2223.
Townley, G., &Kloos, B. (2009). Development of a measure of sense of community for individuals with serious mental illness residing in community settings. Journal of community psychology, 37(3), 362-380.
Vieno, A., Lenzi, M., Santinello, M., & Scacchi, L. (2013). Sense of community, unfairness, and psychosomatic symptoms: A multilevel analysis of Italian schools. Journal of Adolescent Health, 53(1), 142-145.
Vieno, A., Perkins, D. D., Smith, T. M., &Santinello, M. (2005). Democratic school climate and sense of community in school: A multilevel analysis. American journal of community psychology, 36(3-4), 327-341.
Vieno, A., Santinello, M., Pastore, M., & Perkins, D. D. (2007). Social support, sense of community in school, and self-efficacy as resources during early adolescence: An integrative model. American journal of community psychology, 39, 177-190.
Wang, W., Vaillancourt, T., Brittain, H. L., McDougall, P., Krygsman, A., Smith, D., ... & Hymel, S. (2014). School climate, peer victimization, and academic achievement: results from a multi-informant study. School psychology quarterly, 29(3), 360.
Waters, S. K., Cross, D. S., &Runions, K. (2009). Social and ecological structures supporting adolescent connectedness to school: A theoretical model. Journal of School Health, 79(11), 516-524.
Wiesenfeld, E. (1996). The concept of “we”: A community social psychology myth?Journalofcommunitypsychology, 24(4), 337-346.
Ελληνόγλωσσες
Ζήση, Α. (2022). Η κοινότητα ως πεδίο παρέμβασης στην Κλινική Κοινωνιολογία. Στο Χτούρης, Σ., & Ζήση, Α. 2022. Κλινική Κοινωνιολογία - Θέματα και πεδία εφαρμογής. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις.