O εκπαιδευτικός των Τμημάτων Ελληνικής Γλώσσας του εξωτερικού μπροστά στη διαπολιτισμική πρόκληση

PDF
Δημοσιευμένα: Μαρ 12, 2026
Λέξεις-κλειδιά:
Ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό Τ.Ε.Γ στο εξωτερικό διαπολιτισμική πρόκληση Έλληνες εκπαιδευτικοί στο εξωτερικό
Θανάσης Διαλεκτόπουλος
a:1:{s:5:"el_GR";s:79:"Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δράμας";}
Περίληψη

Στο πλαίσιο εφαρμογής της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό οι Έλληνες εκπαιδευτικοί καλούνται να γίνουν ενσυνείδητοι εκφραστές μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας με διαπολιτισμικές διαστάσεις, συμβάλλοντας στην κοινωνικοποίηση των μαθητών τους και στη διαμόρφωση της εθνοπολιτισμικής τους ταυτότητας.


Στο παρόν άρθρο καταθέτουμε εκπαιδευτικές προτάσεις που πιστεύουμε θα βοηθήσουν τους Έλληνες εκπαιδευτικούς των Τμημάτων Ελληνικής Γλώσσας να γίνουν ενσυνείδητοι εκφραστές μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας με διαπολιτισμικές διαστάσεις, συμβάλλοντας στη γλωσσική και πολιτισμική καλλιέργεια των μαθητών τους και στη διαμόρφωση της εθνοπολιτισμικής τους ταυτότητας.


Για να μπορέσει να συμβεί αυτό είναι απαραίτητο να υπάρχουν ανοιχτά αναλυτικά προγράμματα που επιτρέπουν στους εκπαιδευτικούς να δρουν αυτόβουλα με μεγαλύτερα περιθώρια ευελιξίας, προσαρμόζοντας τα περιεχόμενα και τις μεθόδους διδασκαλίας στις ιδιαίτερες ανάγκες και τις εμπειρίες των μαθητών τους. Μπορεί το έργο τους να απομακρύνεται από την καθαρά τεχνοκρατική εφαρμογή, συμβάλλει όμως στην επίτευξη ενός ευρύτερου πλέγματος διδακτικών στόχων, με σεβασμό στην προσωπικότητα, τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες των παιδιών που κοινωνικοποιούνται κάτω από διαφορετικές συνθήκες από ό,τι τα παιδιά στην Ελλάδα.


Τα διδακτικά υλικά που προωθούνταν πριν από δύο δεκαετίες από το εθνικό κέντρο στα ελληνικά σχολεία του εξωτερικού στόχευαν κυρίως στην καλλιέργεια μιας κοινής ιδεολογίας στους απανταχού Έλληνες, η οποία θα λειτουργούσε ως συνδετικός ιστός στη μεταξύ τους σχέση και θα διασφάλιζε μια ελάχιστη εθνική συνοχή. Πλέον τα εθνικά προσανατολισμένα εκπαιδευτικά υλικά κρίνονται αναχρονιστικά και ασυμβίβαστα με τη γενικότερη πλουραλιστική φιλοσοφία στα συστήματα των χωρών όπου ζουν Έλληνες.  Απαιτούνται διαπολιτισμικά προσανατολισμένα διδακτικά υλικά που βοηθούν τους μαθητές να ερμηνεύουν τα γεγονότα μέσα από διαφορετικές οπτικές ως ισότιμα μέλη μιας δημοκρατικής κοινωνίας με ίσες ευκαιρίες.


Κοινή διαπίστωση αποτελεί η ανάγκη για συνεχή και σχεδιασμένη επιμόρφωση των αποσπασμένων εκπαιδευτικών ώστε να αντιλαμβάνονται τις πραγματικές συνθήκες κοινωνικοποίησης των μαθητών τους και να έχουν τη δυνατότητα αυτόβουλης δράσης με σεβασμό στις μαθητικές ιδιαιτερότητες στο πλαίσιο πάντα μιας διαπολιτισμικής και διαφοροποιημένης προσέγγισης.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Αναφορές
Ξενόγλωσσες
Flouris, G. (1997). Global Dimensions in the Educational Legislation, Social Studies Curriculum and Textbooks of Greek Compulsory Education (Grades 1-9). Mediterranean Journal of Educational Studies, 2(2), 17-39.
Gagné, R. (1985). The Conditions of Learning and the Theory of Instruction (4th ed.). New York: Holt, Rinehart, and Winston.
Hernández, H. (2001). Multicultural Education. A Teacher's Guide to Linking Context. Process and Content. New Jersey: Merrill Prentice.
Irvine, J. & Armento, B. (2001). Culturally Responsive Teaching, Lesson planning for Elementary and Middle Grades. Boston et al: Mc Grew Hill.
Makrakis, V., Retalis, S., Koutoumanos, T. & Skordalakis, E. (1998). Evaluating the effectiveness of the NTUA's Web-based open learning system: A case study. Journal of Universal Computer Science. Διαθέσιμο στο: www.iicm.edu/jucs_ 4_3
Sanchez, T. (1998). Multiculturalism: Practical Considerations for Curricular Change. In, Schultz, F. (ed.), Annual Editions, Multicultural Education 97/98. Connecticut: Guilford, Dushkin/Mc Graw Hill-Sluice Dock.
Ελληνόγλωσσες
Αβδελά, Ε. (1997). Η συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας στο ελληνικό σχολείο. “εμείς” και οι “άλλοι”. Στο, Α. Φραγκουδάκη & Θ. Δραγώνα (επιμ.). “Τι είναι η πατρίδα μας;” Εθνοκεντρισμός στην εκπαίδευση. Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 27-45.
Αβδελά, Ε. (1998) Ιστορία και σχολείο. Σειρά: Τετράδια 6. Αθήνα: Νήσος.
Banks, J. (2004). Εισαγωγή στην Πολυπολιτισμική Εκπαίδευση. Τρίτη αμερικανική έκδοση, Ε. Κουτσουβάνου (επιμ.), μφρ. Νίκος Σταματάκης). Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση.
Βρεττός, Γ. & Καψάλης, Α. (1997). Αναλυτικό Πρόγραμμα. Σχεδιασμός-αξιολόγηση-αναμόρφωση. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Δαμανάκης, Μ. (1997). Η εκπαίδευση των παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών στην Ελλάδα. Διαπολιτισμική προσέγγιση. Αθήνα: Gutenberg.
Δαμανάκης, Μ. (2007α). Ταυτότητες και εκπαίδευση στη διασπορά. Αθήνα: Gutenberg.
Κανακίδου, Ε. & Παπαγιάννη, Β. (1994). Διαπολιτισμική Αγωγή. 2η έκδοση. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Κεσίδου, Α. (2008). Διδακτικές προσεγγίσεις στο πολυπολιτισμικό σχολείο. Αρχές της Διαπολιτισμικής Διδακτικής. Στο, Ζ. Παπαναούμ (επιστ. υπευθ.) Διδασκαλία και μάθηση στο πολυπολιτισμικό σχολείο. Διδακτικές προσεγγίσεις και εκπαιδευτικό υλικό. Πρακτικά ημερίδας 10- 11/12/2007, Θεσσαλονίκη: Λιθογραφία, 11-27.
Κόκκος, Α. & Λιοναράκης, Α. (1998). Ανοιχτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης: Σχέσεις Διδασκόντων και Διδασκομένων. Τόμος Β΄. Πάτρα: Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
Ματσαγγούρας, Η. (2003). Η Διαθεματικότητα στη σχολική τάξη. Εννοιολογική Αναπλαισίωση και Σχέδια Εργασίας, 2η έκδοση. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη.
Νικολάου, Γ. (2005). Διαπολιτισμική Διδακτική: Το νέο περιβάλλον. Βασικές αρχές. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Πανταζής, Β. (2004). Πολυπολιτισμικό Curriculum - Πολυπολιτισμικός εκπαιδευτικός. Στο, Γ. Μπαγάκης (επιμ.). Ο εκπαιδευτικός και το αναλυτικό πρόγραμμα. Αθήνα: Μεταίχμιο, 264-274.
Πετράκη, Κ. (1999). Διδακτικό προσωπικό. Στο, Μ. Δαμανάκης (επιμ.). Παιδεία Ομογενών. Θεωρητικές και εμπειρικές προσεγγίσεις. Ρέθυμνο: Ε.ΔΙΑ.Μ.ΜΕ, 251-258.
Τάμης, Α.Μ. (1995). Συνοπτική εικόνα και προβλήματα της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης για τα παιδιά των ομογενών στην Αυστραλία. Στο, Κ.Π. Χάρης & Ν.Β. Πετρουλάκης (επιμ.), Πρακτικά ΣΤ' Διεθνούς Παιδαγωγικού Συνεδρίου της Παιδαγωγικής Εταιρείας της Ελλάδος Ο Ελληνισμός της Διασποράς και η Ελληνική Παιδεία του, Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας 29-31 Οκτωβρίου 1993. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Τσαμασφύρος, Γ. (επιμ.) (1998). Τηλεκπαίδευση: Η Σημερινή Πραγματικότητα στην Ελλάδα. Πρακτικά επιστημονικής ημερίδας. Ε.Μ.Π.
Τσινόρεμα, Σ. (1989). Παιδαγωγική - Ψυχολογική Εγκυκλοπαίδεια - Λεξικό (τομ. 3) Δομική θεωρία (στρουκτουραλισμός). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Φλουρής, Γ. (1999). Αναλυτικά προγράμματα και διδακτικά υλικά. Στο, Μ. Δαμανάκης (επιμ.), Παιδεία Ομογενών. Θεωρητικές και εμπειρικές προσεγγίσεις. Ρέθυμνο: Ε.ΔΙΑ.Μ.ΜΕ, 133-158.
Χρυσαφίδης, Κ. (2002) Βιωματική - Επικοινωνιακή Διδασκαλία. Η Εισαγωγή της Μεθόδου Project στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg.