Δουλεύοντας με Μαθητικούς Πληθυσμούς από Διαφορετικά Πολιτισμικά Υπόβαθρα στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: Διαστάσεις Πολυπολιτισμικής Επάρκειας

PDF
Δημοσιευμένα: Μαρ 12, 2026
Λέξεις-κλειδιά:
Πολυπολιτισμική Επάρκεια Συμπερίληψη Πολυπολιτισμικότητα Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση
Ιωάννα Κωστοπούλου
Ευαγγελία Παντελίδου
Λητώ Ελένη Μιχαλοπούλου
Περίληψη

Σκοπός της παρούσας έρευνας, η οποία εντάσσεται στη θεματική του συνεδρίου «Πολυπολιτισμικότητα και Διαπολιτισμικότητα στην Εκπαίδευση», ήταν η μελέτη της πολυπολιτισμικής επάρκειας εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης σε συνάρτηση με την επιμόρφωση που έχουν λάβει καθώς και την αναζήτηση στήριξης για το έργο τους με μαθητές και μαθήτριες από διαφορετικά πολυπολιτισμικά πλαίσια. Καθώς αυξάνεται η ετερογένεια και η πολυμορφία των σχολικών τάξεων σε ελληνικό αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο (European Commission & European Education and Culture Executive Agency, 2023) κρίνεται αναγκαία η ύπαρξη κατάλληλα προετοιμασμένων εκπαιδευτικών που μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες και στις ιδιαιτερότητες των μειονοτικών μαθητικών πληθυσμών (Δαμανάκης & συν., 2014·Okkenetal., 2022). Στην παρούσα συσχετιστική έρευνα συμμετείχαν 114 εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, γενικής και ειδικής αγωγής, από διαφορετικές περιφέρειες της Ελλάδας. Οι εκπαιδευτικοί συμπλήρωσαν ηλεκτρονικά ένα ερωτηματολόγιο αυτο-αναφοράς που απαρτιζόταν από δημογραφικού τύπου ερωτήσεις, ερωτήσεις σχετικές με την επαγγελματική εμπειρία τους και τα σχολεία στα οποία υπηρετούσαν, ερωτήσεις για την πρόθεση αναζήτησης βοήθειας και μία κλίμακα πολυπολιτισμικής επάρκειας (Critical Multicultural Education Competencies Scale, Acar-Ciftci, 2016). Οιαναλύσειςπεριγραφικήςκαιεπαγωγικήςστατιστικήςανέδειξανότιοιεκπαιδευτικοίδιαθέτουνυψηλόεπίπεδοδεξιοτήτωνκαιεπίγνωσης αναφορικά με την ανταπόκριση στις ανάγκες μαθητών/τριών από διαφορετικά πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα αλλά όχι απαραίτητα υψηλές γνώσεις σχετικά με την ετερότητα στην εκπαίδευση. Επιπλέον, η πλειονότητα των εκπαιδευτικών του δείγματος αναγνώρισε την ανάγκη αναζήτησης βοήθειας με σκοπό την περαιτέρω ανάπτυξη της πολυπολιτισμικής επάρκειας. Όσον αφορά την επιμόρφωση, δεν σημειώθηκαν διαφοροποιήσεις μεταξύ των εκπαιδευτικών που είχαν επιμορφωθεί και αυτών που δεν είχαν.Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών για την επάρκειά τους. Ακόμη μπορεί να χρησιμοποιηθούν στη δημιουργία στοχευμένων δράσεων για την επιμόρφωση και την υποστήριξη εκπαιδευτικών στη διαχείριση συμπεριληπτικών πολυπολιτισμικών τάξεων. Μελλοντικές έρευνες, ποσοτικές και ποιοτικές, μπορεί να απευθυνθούν σε εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που εργάζονται με συγκεκριμένους πληθυσμούς (π.χ. Ρομά, πρόσφυγες), ώστε να διερευνηθούν εστιασμένα οι διαστάσεις της πολυπολιτισμικής επάρκειας.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ/POSTERS
Αναφορές
Ξενόγλωσσες
Acar-Ciftci, Y. (2016). Critical multicultural education competencies scale: A scale development study. Journal of Education and Learning, 5(3), 51–63. https://doi.org/10.5539/jel.v5n3p51
Batanero, J. M. F., Hernández Fernández, A., & Colmenero Ruiz, M. J. (2021). Immigrant pupils and intercultural teaching competencies. Education and Urban Society, 53(2), 163–184. https://doi.org/10.1177/0013124520926264
Çelik, S., Saka, D., Polat, İ., Kesik, C., & Ayaz, M. (2023). Development of a refugee education competency framework: Turkish context with Syrian refugee students. International Journal of Inclusive Education, 1–27. https://doi.org/10.1080/13603116.2023.2248480
Chang, W. C., & Cochran-Smith, M. (2022). Learning to teach for equity, social justice, and/or diversity: Do the measures measure up?. Journal of Teacher Education, Advance online publication. https://doi.org/10.1177/00224871221075284
Cherng, H. Y. S., & Davis, L. A. (2019). Multicultural matters: An investigation of key assumptions of multicultural education reform in teacher education. Journal of Teacher Education, 70(3), 219–236. http://dx.doi.org/10.1177/0022487117742884
De Oliveira, L. C. (Ed.). (2013). Teacher education for social justice: Perspectives and lessons learned. Information Age Publishing.
European Commission, European Education and Culture Executive Agency. (2023). Promoting Diversity and Inclusion in Schools in Europe, Publications Office of the European Union. https://data.europa.eu/doi/10.2797/443509.
Farkas, L. (2014). Report on discrimination of Roma children in education. European Commission.
Gagné, M. H., Shapka, J. D., & Law, D. M. (2012). The impact of social contexts in schools: Adolescents who are new to Canada and their sense of belonging. The Impact of Immigration on Children’s Development, 24, 17–34. https://doi.org/10.1159/000331022
Gay, G. (2018). Culturally responsive teaching: Theory, research, and practice (3rd ed.). Teachers College Press.
Gkofa, P. (2017). Promoting social justice and enhancing educational success: Suggestions from twenty educationally successful Roma in Greece. Urban Review, 49(3), 443–462. https://doi.org/10.1007/s11256-016-0393-6
Makarova, E., 't Gilde, J., & Birman, D. (2019). Teachers as risk and resource factors in minority students’ school adjustment: An integrative review of qualitative research on acculturation. Intercultural Education, 30(5), 448–477. https://doi.org/10.1080/14675986.2019.1586212
Motti-Stefanidi, F. (2023). Acculturation and resilience of immigrant-origin youth: Do their school experiences reflect nonimmigrants’ ‘native supremacy’? Development and Psychopathology, 1–13. https://doi.org/10.1017/S0954579423000895
Murat, M., & Frederic, P. (2015). Institutions, culture and background: The school performance of immigrant students. Educations Economics, 23(5), 612–630. https://doi.org/10.1080/09645292.2014.894497
Newman, D. A. (2014). Missing data: Five practical guidelines. Organizational Research Methods, 17(4), 372-411. https://doi.org/10.1177/1094428114548590
Okken, G. J., Jansen, E. P. W. A., Hofman, W. H. A., & Coelen, R. J. (2022). The relationship between intercultural teaching competence and school and classroom level characteristics. Intercultural Education, 33(2), 193–210. https://doi.org/10.1080/14675986.2022.2031904
Papadopoulou, K., Palaiologou, N., &Karanikola, Z. (2022). Insights into teachers’ intercultural and global competence within multicultural educational settings. Education Sciences, 12(8), 502. https://doi.org/10.3390/educsci12080502
Paris, D., & Alim, H. S. (2017). Culturally sustaining pedagogies: Teaching and learning for justice in a changing world. Teachers College Press.
Priest, N., Perry, R., Ferdinand, A., Paradies, Y., & Kelaher, M. (2014). Experiences of racism, racial/ethnic attitudes, motivated fairness and mental health outcomes among primary and secondary school students. Journal of youth and adolescence, 43, 1672–1687. https://doi.org/10.1007/s10964-014-0140-9
Psalti, A. (2007). Training Greek teachers in cultural awareness: A pilot teacher-training programme – Implications for the practice of school psychology. School Psychology International, 28(2), 148–162. https://doi.org/10.1177/0143034307078090
Reardon, S. F., Robinson-Cimpian, J. P., & Weathers, E. S. (2014). Patterns and trends in racial/ethnic and socioeconomic academic achievement gaps. In Handbook of research in education finance and policy (pp. 491–509). Routledge.
Sleeter, C., & Carmona, J. F. (2017). Un-standardizing curriculum: Multicultural teaching in the standards-based classroom (2nd ed.). Teachers College Press.
Suárez-Orozco, C., Motti-Stefanidi, F., Marks, A., &Katsiaficas, D. (2018). An integrative risk and resilience model for understanding the adaptation of immigrant-origin children and youth. American Psychologist, 73(6), 781–796. https://doi.org/10.1037/amp0000265
Taiti, M. C., Palladino, B. E., Lo Cricchio, M. G., Tassi, F., & Menesini, E. (2024). Negative attitudes towards ethnic minorities and ethnic bullying and discrimination: A systematic review and meta-analysis. EuropeanJournalofDevelopmentalPsychology, 21(5), 795–813. https://doi.org/10.1080/17405629.2024.2371547
Ελληνόγλωσσες
Δαμανάκης (2014). Η Ελλάδα ως χώρα αποστολής και υποδοχής μεταναστών. Στο Μ. Δαμανάκη, Σ. Κωνσταντινίδη, & Σ. Τάμης (Επιμ.), Νέα μετανάστευση από και προς την Ελλάδα (σσ. 11–14). Εκδόσεις Κέντρου Ερευνών και Μελετών.
Μαλέτσκος, Α., &Μαστρογιάννης, Α. (2013). Η επιμόρφωση ως μέσο εξέλιξης και επαγγελματικής αναβάθμισης εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης: Αντιλήψεις, απόψεις και προτιμήσεις τους. Επιστημονικό Εκπαιδευτικό Περιοδικό «eκπ@ ιδευτικός κύκλος, 1(2), 111–121.
Μαστρογιάννης, Α. (2015). Η κοινή φθίνουσα πορεία του αριθμού των εκπαιδευτικών και της επιμόρφωσής τους, στην ελληνική Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Παιδαγωγικό Ιδεοδρόμιο, 13, 45–62.
Σταβάρα, Χ., & Λαμπροπούλου, Α. (2022). Η πολυπολιτισμική αυτοαποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών και η σχέση της με τη διαχείριση της πολυπολιτισμικής τάξης. Έρευνα στην Εκπαίδευση, 11(1), 217–240. https://doi.org/10.12681/hjre.30562
Στεργίου, Λ., &Σιμόπουλος, Γ. (2019). Μετά το κοντέινερ, διαπολιτισμική ματιά στην εκπαίδευση προσφύγων.Gutenberg.
Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (2022). Προσφυγικό και εκπαίδευση.https://www.minedu.gov.gr/tothema-prosfigiko-m