Κοινοτικά σχολεία: Εκπαίδευση στην κοινωνικοπολιτική εγγραμματοσύνη και την ενεργή πολιτειότητα των μαθητών

PDF
Δημοσιευμένα: Mar 12, 2026
Λέξεις-κλειδιά:
κοινοτικά σχολεία κοινωνικοπολιτική εγγραμματοσύνη ενεργή δημοκρατική πολιτειότητα
Δημήτριος Σιδηρόπουλος
Περίληψη

Στην παρούσα εργασία γίνεται μια σύντομη βιβλιογραφική επισκόπηση με σκοπό να αναδειχθεί η θετική επίδραση των κοινοτικών σχολείων στην εκπαίδευση των μαθητών στην απόκτηση ενός υψηλού βαθμού κοινωνικο-πολιτικής εγγραμματοσύνης και ενεργούς πολιτειότητας. Η κοινωνικο-πολιτική εγγραμματοσύνη συνάδει με τη λειτουργική χρήση γνώσεων, δεξιοτήτων και αξιών για την επίλυση κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων της καθημερινής ζωής. Η ενεργή  πολιτειότητα συνδέεται με εθελοντικές δράσεις κοινωνικού και πολιτικού χαρακτήρα εντός της τοπικής κοινότητας. Τα κοινοτικά σχολεία σχεδιάζουν και υλοποιούν συστηματικά και εμπεριστατωμένα ποικίλες εκπαιδευτικές δράσεις με σκοπό να προάγουν στην καθημερινή εργασία των σχολείων, των εκπαιδευτικών, των μαθητών και των γονέων την κοινωνική και πολιτική παιδεία, στις οποίες περιλαμβάνονται η συμμετοχική εκπαιδευτική διοίκηση, η συμπερίληψη, η κοινωνική δικαιοσύνη, και η συναισθηματική φροντίδα για όλα τα μέλη της σχολικής και της ευρύτερης τοπικής κοινότητας. Αυτό συμβαίνει, επειδή λειτουργώντας τα  κοινοτικά σχολεία στη βάση της φιλοσοφίας του συστημικού, κοινωνικο-οικολογικού μοντέλου της Epstein, επιτυγχάνουν να υποστηρίζουν πολυεπίπεδα τους μαθητές να σκέπτονται, να συμπεριφέρονται και να ενεργούν ως κοινωνικο-πολιτικά εγγράμματοι και ενεργοί πολίτες με βάση τις θεμελιώδεις αρχές του οικουμενικού ανθρωπισμού και του πολιτικού φιλελευθερισμού. Με βάση τα παραπάνω, χρειάζεται οι  φορείς της παιδαγωγούσας πολιτείας (εκπαιδευτικό σύστημα, οικογένεια, πολιτική διοίκηση, νομικό σύστημα, τοπική κοινότητα, μέσα μαζικής ενημέρωσης, κοινωνικά δίκτυα) να ενισχύσουν ουσιαστικά και να αξιοποιήσουν παραγωγικά τον θεσμό των κοινοτικών σχολείων προκειμένου οι μαθητές από την παιδική ηλικία να αποκτήσουν δεξιότητες κοινωνικοπολιτικής εγγραμματοσύνης και ενεργούς πολιτειότητας.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 4: ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΩΣ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ
Αναφορές
Ξενόγλωσσες
Andis, P., Cashman, J., Praschil, R., Oglesby, D., Adelman, H., Taylor, L., & Weist, M. (2002). ‘’A strategic and shared agenda to advance mental health in schools through family and system partnerships’’. International Journal of Mental Health Promotion, 4, 28-35.
Biag, M., & Castrechini, S. (2016). ‘’Coordinated strategies to help the whole child: Examining the contributions of full-service community schools’’. Journal of Education for Students Placed at Risk, 21(3), 157-173.
Bronfenbrenner U. (1977). ‘’Toward an experimental ecology of human development’’. American Psychologist, 32, 513–531.
Carrington, S., & Robinson, R. (2006). ‘’Inclusive school community: Why is it so complex?’’ International Journal of Inclusive Education, 10(4/5), 323-334.
Craft, A. (2000). ‘’Creativity across the primary curriculum: Farming and developing practice’’. London & New York: Routledge.
Davies, L. (2006). ‘’Global citizenship: abstraction or framework for action?’’ Educational Review, 58(1), 5-25.
DeWitt, J., & Storksdieck, M. (2008). ‘’A short review of school field trips: key findings from the past and implications for the future’’. Visitor Studies, 11(2), 181-197.
Dobia, B., & O'Rourke, V. (2011). ‘’Promoting the mental health and wellbeing of Indigenous children in Australian primary schools’’. Retrieved 27 July, 2024, from http://www.kidsmatter.edu.au/sites/default/files/public/promoting-mental-health-wellbeingindigenous-children.pdf
Dryfoos, J. (2005). ‘’Full-service community schools: A strategy–not a program’’. New Directions for Youth Development, 107, 7-14.
Epstein, J. (2005). ‘’Results of the partnership schools-CSR model for student achievement over three years’’. Elementary School, 106(3), 151-179.
Fehrer, K., & Leos-Urbel, J. (2016). “We’re one team”: Examining community school implementation strategies in Oakland’’. Education Sciences, 6(3), 26.
Fernyhough, F. (2007). ‘’Getting vygotskian about theory of mind: Mediation, dialogue and the development of social understanding’’. Developmental Review 28(1), 225-262.
Firek, H. (2006). ‘’Creative writing in the social studies classroom: Promoting literacy and content learning’’. Social Education, 70(4), 183.
Garber, D. (2010). ‘’Global and local: Rethinking citizenship in art and visual culture education’’. Encounters on Education, 11, 117-133.
Gilbert, R. (2006). ‘’Political literacy and education for citizenship’’. The Social Educator, 24(2), 35-37.
Gomez, D., Gonzales, L., Niebuhr, D., & Villarreal, L. (2012). ‘’Community schools: A full-spectrum resource’’. Leadership, 41, 28-30, 37-38.
Hickman, R., & Kiss, L. (2010). ‘’Cross-curricular gallery learning: A phenomenological case study’’. International Journal of Art & Design Education, 29(1), 27-36.
Holden, C., & Minty, S. (2011). ‘’Going global: Young Europeans’ aspirations and actions for the future’’. Citizenship, Teaching and Learning, 6(2), 123-138.
Jeynes, W. (2007). ‘’The relationship between parental involvement and urban secondary school student academic achievement: A meta-analysis’’. Urban Education, 82, 82-110.
Knight, L. (2010). ‘’Why a child needs a critical eye, and why the classroom is central in developing it’’. The International Journal of Art & Design Education, 29(3), 236-243.
Kymlicka, W. (1999). ‘’Education for citizenship. The school field’’. International Journal of Theory and research in education, 10(1-2), 9-36.
Lawson, M. (2003). ‘’School-Family relations in context: Parent and teacher perceptions of parent involvement. Urban Education, 38(2), 77-133.
Leithwood, K., & Jantzi, D. (2000). ‘’The effects of transformational leadership on organizational conditions and student engagement with school’’. Journal of Educational Administration, 38(2), 112-129.
Leithwood, K., & Mascall, B. (2008). ‘’Collective leadership effects on student achievement’’. Educational Administration Quarterly, 44(4), 529-561.
Loughran, J. (2002). ‘’Effective reflective practice: In search of meaning in learning about teaching’’. Journal of Teacher Education 53(1), 33-43.
MacArthur, J., Sharp, S., Kelly, B., & Gaffney, M. (2007). ‘’Disabled children negotiating school life: Agency, difference and teaching practice’’. International Journal of Children's Rights, 15(1), 99-120.
Maitles, H. & Gilchrist, I. (2006). ‘’Never too young to learn democracy! A case study of a democratic approach to learning in a religious and moral education secondary class in the West of Scotland’’. Educational Review, 58(1), 67-85.
Pacho, T. (2014). ‘’Necessity of political education’’. İnternational Journal of Innovative Research & Studies, 3(11), 9-17.
Print, M. (2007). ‘’Citizenship education and youth participation in democracy’’. British Journal of Educational Studies, 55(3), 325-345.
Sanders, M. (2015). Leadership, partnerships, and organizational development: Exploring components of effectiveness in three full-service community schools. School Effectiveness and School Improvement, 27(2), 157-177.
Schulz, W., Ainley, J., Fraillon, J., Kerr, D., & Losito, B. (2010). ‘’Initial findings from the IEA International Civic Education Study’’. Amsterdam: IEA.
Silins, H., & Mulford, B. (2004). Schools as learning organizations: Effects on teacher leadership and student outcomes.’’ School Effectiveness and School Improvement, 15(3-4), 443-466.
Strober, M. (2006). ‘’Habits of the mind: Challenges for multidisciplinary engagement’’. Social Epistemology, 20(3-4), 315-331.
York-Barr, J., & Duke, K. (2004). ‘’What do we know about teacher leadership? Findings from two decades of scholarship’’. Review of Educational Research, 74(3), 255-316.
Warren, M. (2005). ‘’Communities and schools: A new view of urban education reform’’. Harvard Educational Review, 75(2), 133-173.
Warren, M. R., Hong, S., Rubin, C., & Uy, P. (2009). ‘’Beyond the bake sale: A community-based relational approach to parent engagement in schools.’’ The Teachers College Record, 111(9), 2209-2254.
Zarillo, J. (2008). ‘’Teaching elementary social studies: Principles and applications’’. New York: A Llyn & Bacon.
Zengin, E. (2023). ‘’A systematic review on teaching methods used in social studies course: Teaching methods used in social studies course’’. International Journal of Curriculum and Instruction, 15(2), 1155-1179.